gündeminiz
Image
gündem

'T?rkiye ekonomisinde barda?? ta??ran son damla'

gündeminiz

?ngiliz The Economist dergisi bu haftaki say?s?nda ABD'nin iki Türk bakana yapt?r?m karar? almas?n?n Türkiye ekonomisinde barda?? ta??ran son damla olabilece?ini yazd?. Dergiye göre, Türkiye'nin diplomatik krizi ekonomik krize do?ru gidi?i h?zland?r?yor.

 

Economist, yaz?ya "Amerikan Kongresi, Rusya'da yolsuzluklar? aç?klayan birinin öldürülmesinden sorumlu Kremlin yetkililerine bask? yapmak amac?yla 2012'de Magnitsky Yasas?'n? geçirdi?inde ve hatta yolsuzluk ve insan haklar? ihlallerine kar??an yabanc? yetkilileri de dâhil etmek için yasay? geni?letti?inde, pek az kongre üyesi bunun NATO müttefiki bir ülkenin hükümetine kar?? kullan?laca??n? hayal edebilirdi" diyerek ba?l?yor.

"1 A?ustos'ta, ABD Hazine Bakanl??? iki üst düzey Türk yetkilinin, içi?leri ve adalet bakanlar?n?n, Amerikal? pastör Brunson'un uzayan tutuklulu?unda oynad?klar? rol nedeniyle mal varl?klar?n? dondurdu?unda olan tam da buydu" ifadelerini kullanan dergi, "Türkiye'nin de beklendi?i gibi Ba?kan Donald Trump'?n kabinesindeki iki bakana yapt?r?m aç?klad???n?" hat?rlat?yor.

Economist, Cumhurba?kan? Recep Tayyip Erdo?an da dahil iki taraf?n da krizden ç?k?? için bir yol bulunabilece?ini ifade etti?ini ancak piyasalar?n bu görü?ü payla?m?yor göründü?ünü yaz?yor.

TL'nin Dolar kar??s?ndaki de?erinin 6 gün üst üste rekor derecede de?er kaybetti?ini vurgulayan Economist, devlet tahvili faizlerinin rekor seviyelere ç?kmas?yla ekonominin kriz tehdidiyle kar?? kar??ya geldi?ini söylüyor.

'Yapt?r?m karar? sürpriz de?il'

"Daha 2 hafta önce Türkiye ve Amerika bir dizi karma??k sorunda ilerleme kaydetmenin yolunu açabilecek bir anla?man?n e?i?indeydi. Türkiye, 2016 sonundan beri bir dizi saçma terör suçlamas?yla tutukland???ndan beri cezaevinde bulunan Pastör Andrew Brunson'? serbest b?rakacakt?. Amerika da ?ran'a yönelik ambargolar? ihlal etme suçlamas?ndan hüküm giyen Türk bankac? Hakan Atilla'n?n cezas?n?n geri kalan?n? Türkiye'de çekmesine izin verecekti. Uzla?man?n Türk D??i?leri Bakan?'n?n ek talepleriyle bozuldu?u, Amerikal? yetkililerden, Atilla'n?n çal??t??? devlet bankas? Halkbank'a yönelik soru?turmalara son verilmesini istedi?i belirtiliyor. Brunson, serbest b?rak?lmak yerine ev hapsine al?nd?."

Amerika'da Türk hükümetine duyulan öfke dü?ünüldü?ünde, yapt?r?m karar?n?n sürpriz olmad???n? söyleyen dergi, ABD Ba?kan?'n?n Erdo?an'la geçen y?l yapt??? ilk görü?meden bu yana üç kez Brunson'? durumunu gündeme getirdi?ini ve Trump yönetiminin b?k?p usanmadan Brunson'?n serbest b?rak?lmas? ça?r?s?nda bulundu?unu hat?rlat?yor.

Uzla?ma için manevra alan? kald? m??
Economist, ABD Hazine Bakanl???'n?n yapt?r?m karar?n?n bir uyar? at??? m? oldu?unu, yani hala bir uzla?ma için manevra alan? bulunup bulunmad???n? ya da yeni yapt?r?mlar?n kaç?n?lmaz olup olmad???n? görmek için çok erken oldu?unu belirtiyor ve dergi bask?ya girerken, görü?melerin hala devam etti?ini aktar?yor.

Ancak "çok say?da yapt?r?m?n ?imdiden yolda" oldu?unu kaydeden dergi, "Senato'da geçti?imiz günlerde onaylanan bir yasada, Rusya'dan füze savunma sistemi sat?n al?nmas?na misilleme olarak, Erdo?an hükümetine 100 F-35 sava? uça??n?n teslim edilmesini engelleme tehdidinde bulunuldu?unu" hat?rlat?yor.

Ba?ka hangi yapt?r?mlar gelebilir?

Bir di?er yasa tasar?s?nda da, Pastör Brunson ve Amerikan Konsoloslu?u'nun geçen y?l gözalt?na al?nan üç yerel çal??an? serbest kalana dek, Dünya Bankas? ve Avrupa ?mar ve Kalk?nma Bankas? gibi uluslararas? mali kurulu?lar?n Türkiye'ye yönelik kredileri ask?ya almaya zorlanmas?n?n teklif edildi?i belirtiliyor:

"Sermaye ak???na ba??ml?, ?irketlerinin üzerinde 220 milyar dolarl?k borç yükü olan ve ?imdi de büyüyen bir para krizine giren bir ülke için yeni yapt?r?mlar y?k?c? olur."

Economist ayr?ca, "iki Türk bakana yönelik büyük ölçüde sembolik önlemlerin, Amerika'n?n Türkiye'den 1,7 milyar dolarl?k vergiden muaf ürün ithalat?n? gözden geçirece?i haberleriyle birle?mesinin bile, TL'nin son 10 y?ldaki en kötü performans?n? göstermesine yeterli oldu?unu" söylüyor.

Dergi, 6 A?ustos'ta, TL'nin 2001'den bu yana bir gündeki en büyük kayb?n? ya?ad???n?, son bir y?lda TL'nin de?erinin üçte bir azald???n?, Erdo?an'?n 2003'te ba?bakan olmas?ndan bu yana da yüzde 70 de?er kaybetti?ini belirtiyor.

'Sorun sadece kur de?il'

Economist, daha genel anlamda da ekonominin bir süredir sorunlu oldu?unu belirtiyor.

Ucuz kredi bollu?u ve kamu harcamalar?yla enflasyonun inatla yükseldi?i ve geçen ay yüzde 16'yla 2003'ten bu yanaki en yüksek seviyesine ç?kt??? belirtiliyor. Dergi, TL'deki çökü?ün bir dizi önde gelen Türk ?irketini milyarlarca dolarl?k borçlar?n? yeniden yap?land?rmaya zorlad???n? ve moratoryum ilan etmenin e?i?inde olduklar?n? dü?ünenlerin bulundu?unu aktar?yor ve ekliyor:

"Ekonomistler, bilim insanlar? aras?nda 'Dünya düzdür' söylemine denk bir yeri olan 'Yüksek faizin enflasyonu t?rmand?r?r' inanc?nda olan ve bedeli ne olursa olun ekonomik büyümede ?srar eden Erdo?an'?n bask?s?yla, Merkez Bankas? hasar? kontrol alt?na almak için tutarl? olarak çok az ve çok geç ad?m att?. Merkez Bankas?, ço?u uzman? ?a??rtan bir ?ekilde, 24 Temmuz'daki son toplant?da faiz art?rmad?."

Ekonomi yönetimindeki de?i?iklikler

Economist'in görü?lerine yer verdi?i Capital Economics uzman? William Jackson, "enflasyon artarken, Türk ihraç ürünlerinin rekabet gücünü koruyabilmesi için TL'nin biraz daha de?er kaybetmek zorunda kalabilece?ini, büyük olas?l?kla Merkez Bankas?'n?n ba?armay? umabilece?i tek ?eyin de TL'nin erimesini yönetmek olabilece?ini" söylüyor.

Dergi, yat?r?mc? güveninin azald???n? ve 18 Temmuz'da Ola?anüstü Hal uygulamas?n?n kald?r?lmas?n?n da bu duyguyu beklendi?i kadar de?i?tirmedi?ini belirtiyor. Yaz? ?u sat?rlarla sona eriyor;

"Yarg?çlar? ve memurlar? mu?lak ulusal güvenlik gerekçeleriyle görevden almak da dahil, hükümetin ola?anüstü hal yetkileri, yeni güvenlik yasas?nda yerini buldu. Erdo?an'?n yürütmedeki gücünü art?ran, üst düzey yetkilileri istedi?i gibi atay?p, görevden almas?n? sa?layan ve parlamento denetimini zay?flatan di?erleri düzenlemeler de anayasaya girdi. Seçim zaferinden yeni ç?kan güçlü Türk lideri para ve mali politikada kontrolünü daha da art?racak gibi görünüyor. Erdo?an eski ekonomi ekibini, görevden alarak, yerlerine Maliye ve Hazine Bakan? olarak atad??? damad? Berat Albayrak da dahil, görece denenmemi? sad?k adamlar?n? atad?. Bu hamlelerin hiçbiri yat?r?mc? güvenini yükseltmeyecek."

0 Yorum