gündeminiz
Image
medya yazarları

Prof:DR. Esfender KORMAZ: Kura neden m?dahale edilmiyor"

gündeminiz

 

Siyasi iktidar isteseydi döviz kurlar?na müdahale ederdi. Merkez Bankas? faizleri tekrar art?r?r, Rezerv Opsiyonu mekanizmas? kapsam?nda döviz imkan oran? üst s?n?r?n? daha da dü?ürebilirdi. Bir miktar döviz satabilirdi. 

Ayr?ca Hükümet de istikrar program? haz?rlayarak en az?ndan niyetini gösterirdi.Bankalarda özel ki?ilere ait 120 milyar dolar civar?nda döviz tevdiat hesab? var. Kur artt???nda birçok insan dövizini bozdururdu. Art?k kimse bozdurmuyor. 

Çünkü güven yok.Hükümetin niyeti her gün daha iyi anla??l?yor. Seçim öncesinde cari aç?k sorununu çözeceklerini söylediler. Ö?le görünüyor ki kur art??? ile cari aç??? çözeceklerini dü?ünüyorlar.Bugünkü iktidar, kur art??? ile ithalat?n azalaca??n?, ihracat?n artaca??n? dü?ünüyor olabilir. 

Normal ?artlarda bu do?rudur. Ne var ki Türkiye de üretimde yar? yar?ya, ihracatta üçte iki oran?nda ithal girdi kullan?l?yor.E?er ithalat pahal? gelirse, bu pahal?l?k i?letmeleri girdi olarak kulland?klar? ara mal? ve ham maddenin yurt içinden tedarik etmelerini  zorlar. Bir miktar ikame edilebilir. 

Ancak yeni yat?r?m olmay?nca bu defa girdi arz eksi?i olacak ve fiyatlar artacakt?r.Do?rusu hükümetin bu çözümü bir geçi? süreci içinde yapmas?yd?.
*             Bunun için ithal ara mal? ve ham madde sektörlerinde ithal ikamesi politikas? uygulanacakt?.
*             Yat?r?m te?vikleri birkaç y?l yaln?zca bu alanlara verilecekti.
*             Y?lda 20 milyar dolardan daha fazla d?? ticaret aç??? verdi?imiz Çin'e kar??, incik boncuk, oyuncak, plastik e?ya, bavul ithalat? için kota uygulanacakt?. Bizim Çin'e ihracat?m?z zaten yok seviyesindedir.

*             Yerli ve yabanc? yat?r?mlara mülkiyet güvencesi verilecekti.

*             Gerekti?inde devlet de bu alanda geçici üretime girecekti.Hükümetin yüksek kurdan ikinci beklentisi içerde ücretleri döviz cinsinden dü?ürmek olabilir. 

Söz gelimi brüt asgari ücret dünkü kurdan 376.75 dolara geriledi. ABD ve Avrupa'da bunun on ve be? kat?d?r. Bu ?artlarda ucuz i?çi nedeniyle do?rudan yabanc? yat?r?m sermayesi ve baz? markalar, üretimi Türkiye'de yapmay? tercih edebilir.

 Çin de büyümeye böyle ba?lam??t?.
Bu noktada yabanc? yat?r?m sermayesi önce demokrasi, Hukukun üstünlü?ü, insan haklar? ve demokratik özgürlüklere bakar.Netice olarak e?er kur art???ndan beklenti bu yönde ise, maalesef hem bu öngörüler gerçekle?mez, hem de kur art???n?n bozucu etkileri uzun dönemli bir durgunluk yarat?r.

?thalat maliyetleri enflasyonu bir süre art?rmaya devam eder.?thal girdi maliyetleri art??? için, üretimde daralma olur. Büyüme dü?er. ??sizlik artar.

Daha önemlisi d?? borçlarda temerrüde dü?me riski artar.Geçmi? krizlerde de kur art??? olmu?tu. Söz gelimi 1994 krizinde y?lba??nda dolar kuru 14.538 iken, y?l sonunda 38.418 olmu?tu. O y?llarda d?? borç stokunun millî gelire oran? dü?ük, yüzde 25 düzeyinde idi. Yine de 1994 krizi ekonomiye yüksek maliyetler getirdi.

Türkiye art?k d?? borçlar?n? daha yüksek faizle çevirebiliyor. Kredi risk swap? (CDS) dün sabah 364.61 baz puana ç?km??t?. Tabeladaki en yüksek risk primi idi. 

Bu baz puan bizim gibi riskli ülkelere göre 100-150 puan daha fazlad?r.Raiting kurulu?lar? da bu uluslararas? tabelalara bakar.

 ?u anda Türkiye'nin raiting notu ''yat?r?m yap?lamaz-spekülatif '' düzeydedir. E?er bir iki kademe dü?erse, ''yüksek risk'' düzeyine iner.Bu ?artlarda Türkiye d?? borçlar?n? çeviremez.Sonuç: ?ktisat politikalar? iki taraf? kesen b?çak gibidir. Ters taraf?n?n ne kadar kesti?ini iyi hesaplamak gerekir. 
Kaynak Yeniça?: Kura neden müdahale edilmiyor? - Esfender KORKMAZ 

0 Yorum