gündeminiz
Image
Özel haber

Prof. Dr. ?vg?n Ahmet ERCAN: T?rkiye'nin yeni deprem haritas?n?n ele?tirisi...

gündeminiz

  Yeni ile eski  deprem haritalar bilimsel gerçeklere göre tutars?zd?r.Türkiye deprem Bölgelendirme haritas? eksikli olup, gerekeni sa?layacak do?rulukta bir harita de?ildir. Türkiye’de depremlerin y?k?c?l???n?n yüzde 80’si yap?m-in?aat yanl??lar?ndan, yüzde 20’si kötü yer davran??lar?ndan kaynaklanmaktad?r.

 


Depreme ili?kin Türkiye’de 4 + 1 tane harita yap?lm??t?r; 1990’da Bay?nd?rl?k Bakanl??? Afer ??leri Genel Müdürlü?ü, Deprem Ara?t?rma Dairesi, TÜRK?YE DEPREM BÖLGELEND?RME HAR?TASI-1

2018’da AFAD Genel Müdürlü?ü, TÜRK?YE DEPREM BÖLGELEND?RME HAR?TASI-2

2005’de Prof. Dr. Övgün Ahmet ERCAN’ca yap?lan TÜRK?YE DEPREM DAVRANI? HAR?TASI.

2006’da Prof. Dr. Övgün Ahmet ERCAN’ca yap?lan TÜRK?YE’N?N DEPREM ÇEK?NCES? HAR?TASI.(?l ?l, ?lçe ?lçe Deprem Belgeseli)

2008’de ?BB (?stanbul Büyük?ehir Belediyesi) Yapt?r?lan ?STANBUL’UN DEPREM DAVRANI? HAR?TASI.( ?lçe ?lçe, Semt Semt)

 

Deprem Bölgelendirme Haritalar?, Türkiye’de olan ana k?r?klar?n geçti?i, en çok deprem olmu? yerleri için ku?aklama haritalar?d?r. Deprem k?r?klar?n?n yerleri en az 1 milyon y?l de?i?medi?inden, Deprem Bölgelendirme Haritalar? da 30-50 y?lda bir de?i?tirilmez. Eski harita deprem bölgelendirmesini 1., 2., 3., 4. Derece diye ay?r?rken, yeni harita böyle bir yar?m yerine boya koyulu?u ile göstermi?, bölgelendirme yapmam??t?r. Koyu kahve görülen yerler, en önemli deprem bölgeleri iken, sar? yerler deprem çekincesi olmayan yerler olarak aç?klanm??t?r.

 

Eski haritada ise birinci önemde olan alanlar k?rm?z?, 2. Pembe, 3. Sar?, 4. Aç?k sar?, 5. Depremsiz-beyaz ile gösterilmi?tir.

Eski ile yeni haritalar aras?nda en belirgin de?i?iklikler;


Eski haritada, Ankara ile Bart?n; 1. Derece iken, yeni haritada depremsizdir. Yenide, Ankara do?ru, Bart?n yanl??t?r.

Eski haritada Karadeniz k?y?lar? Artvin’den, K?rklareli’ye 4. Derecedir. Yeni haritada Kocaeli Yar?madas? ile Rize-Artvin çekincelidir. Artvin-Rize’den bir önemsiz k?r?k geçmekte, bu k?r???n büyük deprem üretmesi beklenmemektedir.

Ayr?ca, eski ile yeni haritada Kocaeli Yar?madas?n?n deprem çekincesi yüksektir. Oysa, Anadolu yakas? diye bilinen bu kesim sa?lam Paleozoyik ya?l? kaya birimlerden olu?tu?undan oldukça sa?lam, deprem davran??? güçlüdür. Kald? ki, ?stanbul’un beklenen depremleri Anadolu yakas? önünde de?il, Avrupa yakas? önünde olacakt?r. Yeni ile eski haritalar bilimsel gerçeklere göre tutars?zd?r.

Eski haritada, Bat? Anadolu’nun tümü de k?rm?z?ya boyanm??t?r. Yenisinde yaln?zca göçüntü alanlar? birinci derecededir. Yeni harita do?rudur.

Eski ile yeni haritada, Bingöl deprem çekincesi en yüksek kav?ak yeridir. ?kisi de do?rudur.

Eski haritada Bingöl, Bitlis’ten sonra iki k?rm?z? ku?a??n güneydeki Arap Kalkan? ya da Bindirme Ku?a?? Hatay, Ad?yaman, Diyarbak?r, Siirt üzerinden Hakkari olarak 1.derece deprem ku?a?? olarak görülmektedir. Do?rudur. Yeni haritada ise, Lice-Hakkari aras? daha az önemli gibi gösterilmektedir. Bu tutars?zd?r.

Eski haritada, Kuzey Anadolu K?r??? Bitlis, Erci? üzerinden Tebriz’e birle?mekteyken, yeni haritada Erci?’te kesilmektedir. Yeni harita 2011, M7,2’lik Van-Erci? depremini gözard? etmi?tir. Bilime terstir.

Eski haritada, Erzurum-Pasinler-Horasan-Narman-Kars 2. Derece önemdeyken, yeni haritada 1.öneme dönü?türülmesi do?rudur.

Eski ile yeni haritada, Antalya 2.derecedir. Uygundur.

Eski ile yeni haritada, Konya yöresi güvenlidir. ?kisi de yanl??t?r. Çünkü Konya düzünde depremlerden çok etkilenen 50 ile 75 metre derinli?inde, depremlerle tetiklenen obruklar vard?r.

Eski ile yeni haritada Çorlu-Babaeski-Edirne ku?a?? güvenlidir. Oysa buradan diri, Eski?ehir-Trakya k?r??? geçmektedir. Her ikisi de do?ru de?ildir.

 

Özet olarak, yeni diye sunulan Türkiye deprem Bölgelendirme haritas? eksikli olup, gerekeni sa?layacak do?rulukta bir harita de?ildir. Önemli bir yenilik getirmemi?, Türkiye’de çok deprem olan yerlerin ku?aklanmas?n? içeren, yerin davran?? özelliklerini yans?tmayan, yal?n, bilimsel olarak k?s?r bir haritad?r. Bu haritan?n jeofizik ile jeoloji mühendislerince düzenlenmesi gerekirdi.

 

Türkiye’de depremlerin y?k?c?l???n?n yüzde 80’si yap?m-in?aat yanl??lar?ndan, yüzde 20’si kötü yer davran??lar?ndan kaynaklanmaktad?r.

 

Önemli olan çok deprem olan yerlerin boyanmas? de?il, Türkiye’nin deprem oda?? olsun olmas?n, diri k?r?k geçsin geçmesin tüm yüzeyinin yer davran?? haritas?n?n ç?kar?lmas?d?r. Yer davran?? haritalar?n?n bilgi taban? ise izleyen bilgilere dayan?r,

 

Yerin Jeolojik Yap?s?

Toprak,

Kaya

Avkulanmas?-tectonics

Yersel birimlerde su varl??? ile düzeyi.

Yanal ile dü?ey süreksizlikler.

K?r?klar?n boyut ile türleri.

 

Yerin Jeofizik Yap?s? ile Davran???

 

1.Deprem Bilimi Özellikleri-Sismoloji

Geçmi? depremlerin odak da??l?m?,

K?r?klar?n tür ile i?leyi?leri,

Eski depremlerin y?k?c?l?klar? ile büyüklükleri, s?kl?klar?, dönü?leri

Gerilim biriktirme h?z? ile bo?al?m s?kl???

K?r?klar?n dirili?i

Yeralt?suyu derinli?i ile doygunlu?u-elektrik özdirenç

Çukurlar?n derinlik ile biçimleri-gravite, manyetik, sismik

Yerin esneklik de?erleri, E, G, k, L-sismik

Yerin h?zlar? Vs30, Vp-sismik

Yerin do?al sal?n?m dönemi T0- Titre?imcik-microtremor

Yerin ta??ma gücü, s?v?la?mas?, yerkayma alanlar?-elektrik, sismik

Gömülü yeralt? süreksizlikleri(k?r?klar, bo?luklar, obruklar)- Tüm jeofizik yöntemler.

 

Önemli olan ana diri k?r?klar?n geçti?i yerleri gösteren haritada de?il, yerin deprem s?ras?nda davran?? haritas?d?r (Harita 3)

 

Yerin Davran?? haritas?na göre, Türkiye’nin birinci önemde deprem bölgesi yüzde 92 de?il, yüzde 55’dir. Türkiye’nin yüzde 45’i deprem güvenceli alanlardan olu?ur.

 

Yer davran?? haritas?nda 4 renk kullan?lm??t?r; sar?; diri k?r?klar?n oldu?u, her an deprem yaratabilecek alanlard?r. Ye?il; depremlerin etkileme alanlar?d?r. Beyaz; depremden etkilenmeyecek güvenli alanlard?r. K?rm?z?; depremin tetikleyebilece?i, yerin sorunlu olan alanlard?r (sulak, gev?ek toprak, obruk ile bo?luk çekinceli, yerkaymas? olan alanlar).

 

Yer davran?? haritas?na göre (Harita 3), Konya ovas?, Antalya, Karadeniz’in yamaç durays?zl??? olan yerleri sorunlu alanlard?r. ?stanbul’un Anadolu yakas? yüzde 98 güvenlidir. ?stanbul’un Avrupa yakas?n?n yüzde 68’i güvenli aland?r. Güvensiz bölge, Haliç-Ispartakule, Çatalca- Çerkezköy güneyi ile Marmara denizi aras?nda kalan, özellikle eski dere yataklar?ndan olu?an aland?r.

 

Ne eski, ne de yeni deprem haritas?, ?stanbul için güvenilir, ayr?nt?l? bilgi içermemektedir. Bu konuda en güvenli bilgi, ?BB’nin 2008’de yapt?rd??? ?stanbul Yer Davran??-Vs30 haritad?r. Bu haritaya göre ?stanbul’un Anadolu yakas?n?n yüzde 98’i güvenlidir. Avrupa yakas?n?n ise yüzde 68’i güvenlidir.

 

Kuzey Marmara depremlerinin odaklar? da Anadolu yakas? önünde de?il, Avrupa yakas? önünde olaca??ndan en çok; Fatih, Zeytinburnu, Bayrampa?a, Esenler, Bak?rköy, Bahçelievler, Sefaköy, Florya, Ye?ilyurt, Küçükçekmece, Bahçe?ehir, Esenyurt, Avc?lar, Beylikdüzü, Büyükçekmece, Kumburgaz, Silivri etkilenecektir.

 

?ki depremden ilki Küçükçekmece önünde M6,4-6,7 aras?, ikincisi Marmara Ere?lisi önünde M7,0-7,2 aras?nda olacakt?r. Marmara bu depremleri üretebilmesi için yer kabu?unun 6 milyar giga tonluk k?r?lma dayan?m?n? yenecek gerginli?e ula?mas? gereklidir.

 

Yap?lan ara?t?rmalara göre bu gerginlik 2045 y?l?ndan önce birikmesi güç görünmektedir.

 Prof. Dr. Övgün Ahmet ERCAN, ?TÜ Jeofizik Mühendisli?i Bölümü


24 Mart 2018, ?stanbul

0 Yorum