gündeminiz
Image
Tarihe not

Prof. Dr. ?vg?n Ahmet ERCAN:OSMANLI?NIN ??K??? ?LE MONDROS ANLA?MASI

gündeminiz

Osmanl? sava?lar?nda sürekli kar??la?t?r?lan bir konu vard?r; “Dü?man güçlerinin sava? donan?m? bizden çok üstündü” Sürekli olarak bu üstün güçlere kar??, gösterdi?imiz direnç övülür. Ancak sonuç, dü? k?r?kl???d?r. Yüzbinlerce Mehmetçi?in ölümüdür.
 Yaln?zca, Çanakkale sava?lar?nda 1 ?ngilize kar?? 3 Türk öldürülmü?tür. Balkan sava?lar?nda 5 milyon savutsuz(silahs?z) Türk ile sava?tan kaçan er, buyrukbaylar(komutanlar?) öldürülmü?tür. Ölenlere “?ehit” diyerek gönül oyalamak bir gelenek olmu?, bu nedenle yenilgi, geri çekilme, yitirmenin nedenleri saptanmam??, çözüm üretilememi?tir.

Bunun Türkçesi ?udur; ne Osmanl?, ne de onun 21. Yüzy?lda dönü?mü?ü olan Türklerde bilim ile teknoloji, uran(sanayi) geli?memi?tir. Gerek Osmanl?, gerekse Türkiye yaln?zca sava? savutlar?n?(silahlar?n?) de?il, ya?amda kulland??? tüm düzenekleri, donan?mlar? d??ar?dan sat?n al?r.

Gerek Osmanl? gerekse Cumhuriyet döneminde yurdunu savunmak için kullanmak gereken kur?unu, topu, arac?, tank?, uça??, uçarkonar?(helikopteri) bile d??ar?dan sat?n al?yorsun. Böyle bir ülkenin ne sava??, ne de ya?am? kazanmas?, ülkesi ile toplumu ile geli?mesi, uygarla?mas?, vars?lla?mas?ndan söz edilemez.

Bu utanç duyulacak durum 13. Yüzy?lda kurulu?undan bugüne dek böyledir. O nedenle sava?larda pisi pisine ölenlere “?ehit” uydurmacas? takarak, durumu savu?turursun.

Hepsi bu.

Çökme sürecine girmi? Osmanl?’da 19. yüzy?lda bir “jön Türk” kalk??mas? ba?lam??. Bunlar ne istiyorlar; e?itim, sanayile?me, yol, geli?mi? tar?m, d?? sat?m, gelir da??l?m?nda e?itlik, akçal kalk?nma, sulu tar?m, bilimgüderlik(laiklik), Cumhuriyet de?il, “Özgürlük, E?itlik ile Ba??ms?zl?k”. Bunlara örnek alan az?nl?k olan Bulgarlar, Romenler, Slavlar, Arnavutlar, Yunanl?lar, Kürtler, Ermeniler ba??rmaya ba?lad?lar; “Özgürlük, E?itlik ile Ba??ms?zl?k”. Jön Türk kalk??mas?, “?ttihat ve Terakki’yi” yaratt?. ?ttihat ve Terakki’yi yöneten Enver-Talat-Cemal Pa?alar kendilerini yurtsever san?rken, giri?imleri ile az?nl?klar içinde “milliyetçilik ile ayr?lmay?” destekliyerek Osmanl? ?mparatorlu?unun yok y?k?l???n? çabukla?t?rm??lar, ülke topraklar?n?n bir bir elden ç?k???n? sa?lam??lard?r.

Önce 1908’de, II. Abdülhamit indirilerek Sultan Re?at ba?a geçirilmi?, II. Me?rutiyet kurulmu?, 1876’dan sonra ikinci kez kamutay(meclis) aç?lm??t?r. II. Abdülhamit Selanik’e sürgün olarak yollan?rken Avusturya-Macaristan Bosna-Hersek’i kendi edinimine geçirmi?, Enver-Talat-Cemal Pa?a onlardan ald??? 12 milyon dolarla susmu?tur. 1911 Y?l?nda Italyanlar Onikiadalar?, ayr?ca Trablus(Libya’y?) ele geçirmi?tir. ?ttihat Terakki sesini ç?karmam??t?r.

1912’de Balkan Sava?lar? ç?km??, ??kodra d???nda Osmanl? ordular? sava?madan elindeki tüm savutlar?(silahlar?) toplar?, kamyonlar?, araçlar?, trenleri, vagonlar? b?rak?p kaçarak, Avrupa’da ya?ayan 11 milyon Türk’ü savunmas?z b?rakm??t?r. Anadolu’ya korunmas?z göçe ba?layan Türklerin 6 milyonu yolda ac?mas?zca k?y?lm??, 5 milyonu Anadolu’ya aç, bar?naks?z, sa?l?ks?z, güvencesiz olarak ula?m??t?r.

2014’de Enver-Talat-Cemal Pa?a Almanlar’dan ald??? 5 milyon mark kar??l??? Osmanl?’y? 2. Yeryuvar?(dünya) sava??na sokmu?tur. Enver Pa?a tüm ordu buyrukbaylar?na(komutanl?klar?na) Alman subaylar? atam??t?r.

1915’de Çanakkale’de 215 bin ki?i sald?rganlarca öldürülürken, Osmanl?’n?n çocuk ya??nda gençlik ile e?itimli okullular? topra?a gömülmü?tür. Basra Körfezi, M?s?r ile Kuzey Afrika ?ngiliz, Frans?z ile ?talyanlar?n eline geçmi?tir. Almanla?n iste?i üzerine, yaln?zca Bulgarla sava?a girsin diye Enver Pa?a, Bat? Trakya Cumhuriyetini Bulgarlara yem olarak verilmi?tir. Çanakkale’den geçemeyen “Birlik Güçleri” güney-do?udaki Filistin aln?ndan Müslüman Arap ?eyhlerine alt?n ak?tarak, aç?kças? iç i?birli?iyle, onlar?n da ülkesi olan Osmanl? Ordular? üzerine sald?rarak, Osmanl? ?mparatorlu?unun sonunu getirmi?ler, tüm kayaya??(petrol) ile kayauçunu(do?al gaz), töz(maden) yataklar?n? ele geçirmi?lerdir.

Güney alanda neler oldu ona dönk k?saca bakal?m.  

 

Filistin aln?nda(cephesinde) Osmanl?’n?n “Y?ld?r?m Ordular?” denen, üç ordusu vard?;4., 7., 8. Ordular.

Yönetimi Salt kentinde olan 4. Ordu buyrukbay?(komutan?) Arapgirli Cevat Pa?a idi.

Yönetimi Nablus’da olan 7. Ordu buyrukbay?, Sultan Vahdettin’in özel olarak yollad??? M. Kemal’di.

Yönetimi Tul-u Kerem olan 8. Ordu buyrukbayl???n? Cevdet Pa?a üstlenmi?ti.

Ordular komutan? Enver Pa?a’ca Y?ld?r?m Ordular? Ba?kanl???na atanan Liman Von Sanders’in sava?? Nas?ra’dan yönlendiriyordu. En yetkili olan da bir Alman’d?. Buyru?unda olanlar ise; Mustafa Kemal, Cevdet ile Cevat Pa?alard?.

?smet ?nönü ise ?am’daki 3. Ordu burukbay?yd?.

Mustafa Kemal ise 1915 Çanakkale Sava??nda tans?klar(mucize) yaratarak ?ngiliz’i yenen bir Türk olarak, Genel Kurmay Ba?kan? olan Enver Pa?a’ca isteksiz olarak “Generalli?e” yükseltilmi?, oldukça sayg?n, güven duyulan bir pa?ayd?.

Kar??lar?nda, Arap destekli ?ngiliz ordusu vard?. ?ngiliz ordusu içinde Hitli, Yeni Zellandal?, Avusturalyal? ile Afrika sömürgelerinden getirilmi? erler de vard?.

Eylül 1917’de ?ngiliz Ordusu Osmanl? Ordular? üzerine sald?rd?.

9 Aral?k 1917 ?ngiliz Ordusu Komutan? Allenby Kudüs’ü al?r, Suriye üzerine Eylül’de yürür.

18 Aral?k 1917’de Rus’larla Erzurum anla?mas? imzaland?. Ruslar geri çekilince Kaz?m Karabekir ba?kanl???nda Kafkas Ordusu Kuzey Kafkasya, Bakü ile Tebriz’i ald?.

Filistin, Suriye al?nlar?nda kanl? çat??malar sürer. 7. Ordu (M.Kemal) ortada, 4. ,ile 8. Ordu onun iki yan?ndad?r.

Ancak 31 A?ustos 1918’de, 7. Ordunun sol kanad? birdenbire bozulur. Buradan ?ngiliz atl?lar? geçerek 4. ?le 8. Ordular? arkadan sarar, 75 bin Türk eri esir dü?er.

M. Kemal Pa?a, ?eria Irma??ndaki bir geçitten geçerek, 600 km uzakl?ktaki ?am’a güçlükle s???n?r. Ordunun bozguna u?rayan erleri, topu, tüfe?i, kamyonlar? donat?n?mlar? b?rakarak ?am’a do?ru kaçar. Kaçarlar?n ço?u ?ngiliz ile Araplarca k?l?çtan geçirilirler.

19 Eylül 1918 erteninde ordu tümüyle savrulmu?, dört y?l sava?an ordu seller gibi ard?na bakmadan Tel Nermin, Salt üzerinde önce Ürdün’ün ba?kenti Amman’a akm??, bozulmu?. Orduyu tutmak k?r?lmas?n? önlemek için Hattazade Mustafa Bey dirense de kaçman?n önüne geçilememi?tir(2).

?am’da kalmayan M. Kemal Pa?a, ordunun geri kalan erlerini Cemal Pa?a yönetimine vererek Rabak’a s???n?r.

Sultan Re?at ölünce yerine geçen Vahdettin ?ttihat ve Terakki’yi tutmamaktad?r. Ancak M. Kemal Pa?a’ya büyük bir güven duymaktad?r. Sanders Pa?ay? görevden alm??t?r. Onun yerine M. Kemal Pa?ay? “Tüm Güney Ordular? Ba?kan?” olarak atad?.

M. Kemal Pa?a; ?am’daki 3. Ordu buyrukbay? ?smet ?nönü ile Rabak’daki güçlerin ba??ndaki Ali Fuat Cebesoy Pa?alara,

“Daha kuzey, Adana’ya do?ru çekilin”

Buyru?unu verir. 7. Ordu arda kalanlar?n? Halep’de toplar. Halep’de halk?n sald?r?s?yla kar??la??l?nca, Y?ld?r?m Ordular? yönetimini önce Fat?ma, sonra da 200 km ötedeki Adana’ya çekilin buyru?unu verir.

M. Kemal bir ay izinle ?stanbul’a gelir, Para Palas’da kal?rken Ordular Küme Ba?kan? Kaz?m Karabekir’e,

“Bu a?ama’da ?ngilizlerle anla?maktan ba?ka çare yoktur”

Der(2). Buna Karabekir Pa?a kat?lmaz. M. Kemal bu i?in bitmedi?ini y?lmadan sava??p ya?uyu(dü?man?) yurttan atacaklar?n? belirtir. “Ancak bu a?amada anla?al?m” der.

Osmanl? ordusunun geri çekili?ini ?ngiliz buyrukbay Allenby ?öyle yorumlam??t?r,

“45 bin Türk ile Alman ?am’a do?ru çekiliyordu. Direnseler, ele geçirme h?z?m?z dü?erdi. 4. Ordudan 20 bin tutsak ald?k, belleri k?r?ld?. Kalanlar? 4 bini silahl?, 17 bini bozgun yemi? biçimde da?dan tepeden kaç?yordu. 1 Ekim 1918’de ?am’a, 8 Ekim’de Beyrut’a girdik. Birçok yiyecek ile gereç elimize geçti.”

7. Ordunun arda kalanlar?, biri ?smet ?nönü, di?eri Ali Fuat Cebesoy ba?kanl?klar?nda iki kolordu, bu günki ulusal ant s?n?r?nda konu?lan?r. Tüm ordudan geri kalan yaln?zca 2 bin 500 yaya erdir.

Son direnme için toplan?lm??sa da 26 Ekim 1918’de ?ngilizlerin son vuru? sald?r?nda, toptan yenilgi engellenememi?tir. 26 Ekim’de Halep de dü?mü?tür.

Cevat Pa?a ile Cemal Pa?alar?n ordular? tümüyle k?r?larak, ortadan kald?r?lm??t?r. M. Kemal Pa?an?n ?smet Pa?a’ya b?rakt??? 7. Ordu art??? 20., Ali Fuat Cebesoy’un 3. Kolordular? büyük yitimlerle Adana’ya çekilebilmi?lerdi.

Tüm Suriye bir aydan k?sa sürede ?ngilizlerin eline geçmi?tir.

Tam bir bozgun. T?pk? 300 y?lda ald???m?z Balkanlar?n 3 ay gibi k?sa bir sürede elimizden ç?km?? olmas? gibi.

26 Ekim 1918’e dek Güney Ordusunun yitimi,

75,000 tutsak

360 top ile donan?m?,

800’den çok maikanal? tüfek

210 kamyon

44 binek

89 lokomotif

400 yük ile yolcu vagonu

Kurtulu? sava??nda Türklerin elindeki toplam top say?s?n?n 323 oldu?u an?msan?rsa, Suriye-Filistin sava??n?n yitimi daha iyi anla??l?r(2). 

Ba?lang?çtan beri M. Kemal’i k?skanan Genel Kurmay Ba?kan? Enver Pa?a, bunu bir f?rsat bilip M. Kemal’in kur?una dizilmesini buyurmu?sa da General Fevzi Çakmak,

“E?er onu kur?una dizdirecekseniz önce Y?ld?r?m Ordular? Ba?kan? Alman Liman Von Sander ile ba?laman?z gerekir” diyerek bu eylemi önlemi?tir(1)

30 Ekim 1918’de Limni Adas?n?n Mondros kentinde Osmanl? Deniz Güçleri Ba?kan? General Kaz?m Orbay(Enver pa?an?n eni?tesi) ile ?ngiliz Deniz Generali Calthorpe aras?nda Mondros Anla?mas? imzalan?r.

Alman yazar, “Ankara” adl? beti?inde,

“E?er Mondros anla?mas? imzalanmasayd?, ?ngilizler ?stanbul kap?lar?na dayanacakt?”

Demi?tir.

Mondros Anlamas?n?n k?saca ko?ullar?;

Bo?azlar Birlik güçlenine verilecek,
Bütün gemiler verilecek,
Demiryollar? ile ileti?im Birlik güçlerine verilecek,
Hicaz, Asir, Yemen, Suriye, Irak, Trablus, Bingazi’de olan erler tutsak olacak, Türk esirler geri verilmeyecek.
Birlik Güçleri ya da Ermeni tutsaklar sal?verilecek,
Birlik Güçleri öngördükleri her yeri ele geçirebilecekler.
Büyük bozgunla birlikte, sava?lar ile yenilgilerden, Osmanl?n?n parçalanmas?ndan sorumlu ?ttihat ve Terakki’nin ba?lar? olan Enver Pa?a, Talat Pa?a, Cemal Pa?a yurt d???na kaçm??lard?r.

Kaz?m Karabekir Pa?a Birinci Kafkas Kolordusu, ayr?ca 9. Ordu ba?kan? olarak, Batum’da içinde olmak üzere, ?ran Azerbaycan ba?kenti Tebriz’de konu?lanm??t?r. Enver Pa?an?n amcas? olan Nuri Pa?a ise Kuzey Kafkasya’ya dek uzanm??t?r.

Padi?ah Vahdettin tüm ordu ba?kanlar? ile üst yönetimi 25 Ekim’de savutlar?(silahlar?) b?rak?p, ?stanbul’a geri dönmelerini isteyince kalan ordular ba?s?z kalm??t?r.

Mondros uyar?nca Ulusal Ant içinde kalan tüm iller ile bölgelere yabanc? güçleri ordu ç?karmya ba?lam??lar, neredeyse Türklere ya?ayacak bir alan kalmam??t?r.

?imdi ülkeyi, ulusu yoktan var etme dönemi gelmi? çatm??t?r.

Bunu ikinci bölümde anlataca??m.

 

15 Eylül 2014, Büyükada

KAYNAKLAR

Hürriyet Gazetesi. “Mara?al Fevzi Çakmak’?n Hat?ralar?”- Say?.2
Vakkaso?lu, V.1977. “Bozgun”. Asya Yay?nlar?, 238 s.

0 Yorum