gündeminiz
Image
ekonomi

Ufuk S?ylemez Senin i?in ???p? de?erinde ya yat?r?mc?lar i?in"

gündeminiz

Moody’s kredi derecelendirme kurulu?unun Türkiye’nin kredi notunu önce hafta ortas?nda -aniden- dü?ürmesinin ard?ndan 14 Türk Bankas? ve 7 büyük ?irketin notlar?n? da indirmesi sonras?nda yap?lan yorum ve analizlerin büyük ço?unlu?u maalesef ak?l-bilgi ve deneyimden oldukça uzak ve yetersiz kal?yor.

Bir k?sm? “yanda?” medyada, duygusal ve hamasi tepkilerini dile getiriyor.

Holding medyas?ndaki yazar ve yorumcular ise her ?eyin “toz pembe” oldu?unu, bu indirimin “olumsuz” etkilerinin hiç de önemsenmemesi gerekti?ini söylüyorlar ve pembe tablolar çizip, yorumlar yap?yorlar. Hele iktidar evlere ?enlik aç?klamalar yap?yor. Maliye Bakan? Naci A?bal “... Moody’s’in verdi?i notun, bizim aç?m?zdan hiçbir de?eri, hiçbir itibar? yoktur, çöp de?erindedir...” diye garip bir aç?klama bile yapt?.

Hâlbuki “gerçekçi” olmak, ak?lc? davranmak ve sa?duyulu olmaya çal??mak en do?ru yöntem.

Ku?kusuz ki, “kapkara” bir tablo çizerek, panik yaratacak kötümser yorumlar ve/veya ekonomik kriz ç???rtkanl??? yapmak da hiç do?ru de?il.

Çünkü biliyoruz ki, her ekonomik kriz bir yandan o dönemdeki siyasi iktidar?n ala?a??ya edilmesine neden olsa da, di?er yandan yine a??rl?kl? olarak geni? halk kesimlerinin daha da yoksulla??p-zora girmesine sebebiyet veriyor. Yani krizin bedelini sadece müsebbipleri de?il, bütün millet ödemek zorunda kal?yor.

Kredi derecelendirme kurulu?lar?n?n verdikleri ülke notlar?, uluslararas? yat?r?mc?lar?n yan? s?ra, yat?r?m fonlar? ve özellikle emeklilik fonlar?n?n yönetimleri için de önemli. En az 2 uluslararas? derecelendirme kurulu?undan -geçerli- yeterli not alamamas? halinde, o ülkeye yönelik uluslararas? fonlar?n ak???nda s?n?rlama ve/veya azalma ba?lar. Ülke riski yükselir, gelen paran?n maliyeti de artar.

Böyle ülkelere yönelmi? olan, portföy-fon ve emeklilik kurumlar?n?n yöneticileri ise sorumluluk alt?nda kal?rlar ki, ço?u böyle bir riskten kaç?n?r.

Türkiye 4 y?l önce 2013 May?s ay?nda kavu?tu?u “yat?r?m yap?labilir” notunu 2016 y?l?nda maalesef kaybetti.

?u anda sadece JCR (Japon Kredi Derecelendirme Kurulu?u) Türkiye’yi halen “yat?r?m yap?labilir” seviyede tutuyor. Bu da bir ?ans.

Türkiye Amerikan Sermaye Piyasas? Kurulu?u (SEC) taraf?ndan “tan?nan ve kabul edilen” kredi derecelendirme kurulu?lar?ndan “yat?r?m yap?labilir” notunu alamam?? durumda hali haz?rda.

HAMASETLE OLMUYOR, OLMAZ

?imdi y?llard?r bir türlü yap?lamayan “yap?sal reformlar?n” bir ?ekilde hayata geçirilmesi gerekiyor. Yat?r?m ikliminin yeniden tesisi, hukukun üstünlü?ünün sa?lanmas?, terör-darbe ve siyasal istikrars?zl?k görüntüsünün ortadan kald?r?lmas? da ?art.

Ancak, “el paras?” yerine kendi “tasarruflar?n?” artt?rmak için köklü bir zihniyet ve politika de?i?ikli?i gerekiyor.Reklamdan sonra devam ediyor 

Gerçekçi kur uygulamayarak, s?cak parayla borçlan?p, ithalatla tüketimi te?vik eden politikalarla, mevcut durum ve görünüm daha da riskli hale getirildi.

Elbette S/P, Moody’s ve FITCH gibi kredi derecelendirme (rating) kurulu?lar?n?n siyasal amaçl? raporlama ve kritik zamanlamalar?yla ku?ku yaratan bir geçmi? sicilleri ve kötü ?öhretleri var. Ama yine de bir ülkede her ?ey güllük-gülistan iken böyle bir i?e kalk??malar? da, unutulmas?n ki, hiç de kolay de?il.

Yani onlara malzeme ve istismar ortam? vermekten kaç?nmak gerekiyor.

Kof bir ekonomik büyümenin yan? s?ra i?sizlik çift hanelerde geziniyor.

Enflasyon ve faiz oranlar? geli?mi? ekonomilerde s?f?r veya yüzde bir civar?ndayken, bizde yüzde 10-15’lere yelken açm?? vaziyette.

D?? borçlar ve cari aç?k toplam? 500 milyar dolara yakla?m?? vaziyette. Hal böyleyken ekonomi yönetimi hala beton ekonomisinden medet umarak ve tüketimi kamç?layarak, kredi kart? ve borçlanmayla tüketimi te?vik edecek ad?mlar at?yor.

Hâlbuki Türkiye’nin, tasarrufa, üretime ve istihdam yaratacak, do?rudan yabanc? sermaye yat?r?mlar?na ihtiyac? var.

Moody’s, di?er ülke uygulamalar?nda “izlemeye” ald??? ülkelerle ilgili karar?n? 16-18 ay içinde verirken, Türkiye için 36 ay bekledi.

Zamanlama manidar elbette. 2018 y?l? takvimine almadan, hafta sonunu bile beklemeden, aniden bir not dü?ü?ü aç?kland?.

Ama Moody’s’in de di?er kredi derecelendirme kurulu?lar? ile ayn? noktaya gelmi? olmas? iyi bir ?ey de?il.

Ekonomide s?cak parayla borçlanarak,’ ithal et ve tüket’ anlay???n?n daha fazla sürdürülmesinin ko?ullar? art?k ortadan kalk?yor.

?malat yerine ithalat?, üretim yerine tüketimi, tasarruf yerine borçlanmay? koyan bu zihniyetle daha fazla devam edemeyiz.

Hamaset yaparak, dünyaya efelenmek ya da pembe tablolar çizmeye çal??mak yerine, gerçekçi- ak?lc?, do?ru bir üretim ekonomisini karma ekonomik bir modelle hayata geçirmek gerekiyor.

Sorun sadece Moody’s, S/P veya FITCH de?il, Nasrettin Hoca misali “...bizim, ekonomi yönetiminin - iktidar?n bu noktaya gelinmesinde hiç mi kabahati yok” diye dü?ünmek de gerekiyor.

Yani i?neyi kendimize, çuvald?z? Moody’s’cilere...

 

0 Yorum