gündeminiz
Image
Ayın İş Adamı

Rahmi Ko?: Yat?r?m? yurt d???na ta??mam?z laz?m

gündeminiz

Koç Grubu’nun Onursal Ba?kan? Rahmi Koç, "Biz Türkiye için kâfi derecede büyüdük, iki derece büyük geliyoruz art?k. Yani Arçelik iki puan daha pazar pay? alsa Rekabet Kurulu hemen çok ?ey yapt?n?z, durun diyor.

Yeni bir ?ey sat?n alsak müsaade etmiyorlar. Dolay?s?yla bizim yat?r?m? yurt d???na ta??mam?z laz?m" dedi. 

Türkiye'den dünyay? yönetecek 10 ?irketten birinin ç?kmas?n? beklemedi?ini söyleyen Koç, ülkede para ve birikimin olmad???n? söyledi.

HaberTürk yazar? Abdurrahman Y?ld?r?m, bugünkü kö?esinde, Koç Grubu Onursal Ba?kan? Rami Koç'un ?stanbul Sanayi Odas?’n?n 65. kurulu? y?ldönümü için haz?rlanan 'Üretenlerin Öyküsü' kitab?na verdi?i röportaj? aktard?. 

 Rahmi Koç’a yöneltilen sorular ve yan?tlar? ?öyle:

- Koç’u sanayide ba?ar?l? k?lan ?srar etmesi mi?

Sanayi uzun vadeli dü?ünmeyi, büyük yat?r?m?, her sene kendini yenilemeyi, içeride ve d??ar?da te?kilat kurmay? icap etirir. Kalifiye mühendisler, idareciler ister. Boyutunuzun önce yurtiçinde sonra yurtd???nda rekabet edecek büyüklü?e gelmesini gerektirir. Sanayi hata kald?rmaz, rakamlar çok büyüktür, hata yapt???n?zda cezas?n? çok a??r ödersiniz. Sonra sanayide fazla aç?lmamak laz?md?r. Mümkünse yüzde 50-60 kendi sermayen, yüzde 40 borçlanmayla s?hhatli bir mali bünye kurmak gereklidir.

- Risk fazla tabii..

Risk almadan hiçbir yerde para kazanamazs?n?z. Risk alacaks?n?z tabii. Riskin derecesini ölçebilmek mühim. Gidin ?sviçre’de devlet tahvili al?n. Size yüzde 0.70 verir. Rahat edersiniz, vergi de ödemezsiniz. Risk almadan hiçbir ?ey olmaz.

- Üretti?iniz Anadol otomobiller uzun y?llar me?hur ?akalara konu oldu. ?nekler yedi gibi... Bu ?akalara k?zar m?yd?n?z?

O zaman hiç araba yoktu, öyle bir durum vard? ki, biz tampon yapam?yorduk. Mü?teri gelip tamponsuz al?rd?. Lastik fabrikalar? greve giderdi, adam 4 tane, 6 tane kendi lasti?ini getirirdi, takozdan sat?n al?rd? bizden. Yani öyle devirler geçirdi Türkiye. ?akalara k?zmad?k güldük, ne yapacaks?n?z. Ama mal sat?yordu.

- ?stikrarl? bir ?ekilde 3-4 ku?akt?r Türkiye’nin en büyük sanayici ailesi olman?z?n s?rr? nedir?

Kurulmu? bir düzen var, o bir. Kurumsal bir yap? var iki. Aile her zaman en önemli pozisyonda olmamal?. Çünkü kabiliyeti yoksa o?lunuzu, k?z?n?z? i?ten atamazs?n?z. Siz geri planda olacaks?n?z, kontrol edecek, strateji ve istikamet vereceksiniz. Geri kalan? profesyoneller yapacak. Muvaffak olamazsa tutar kolundan atars?n?z.

Di?er taraftan da yük sizin s?rt?n?zda. Adam diyor ki ben muvaffak olamazsam basar giderim. Lüzumsuz borca girmemesi, gereksiz aç?lmamas?, ?irketin bünyesini mali bak?mdan zay?flatmamas? için de kontrol etmek laz?md?r.

- Gelecekte Koç Grubu nerede olacak?

Koç Grubu’nun dünyaya aç?lmas? laz?m. Art?k bundan sonra yat?r?mlar yurtd???nda. Yurt d???nda ba?lad?k ama oralarda hayat bu kadar kolay de?il. Türkiye nispeten daha kolay. Burada bir gücümüz, tan?nm??l???m?z, ismimiz var. Yurt d???na ç?kacaks?n?z, kim tan?r sizi. Yava? yava? orada ?i?li escort diki? tutturacak, yat?r?m yapacak ve muvaffak olacaks?n?z. Müthi? bir rekabet var yurt d???nda, kolay de?il.

Ayr?ca biz Türkiye için kâfi derecede büyüdük, iki derece büyük geliyoruz art?k. Yani Arçelik iki puan daha pazar pay? alsa Rekabet Kurulu hemen çok ?ey yapt?n?z, durun diyor. Yeni bir ?ey sat?n alsak müsaade etmiyorlar. Dolay?s?yla bizim yat?r?m? yurtd???na ta??mam?z laz?m. Bizim çocuklar?n hepsinde o felsefe var. Çünkü gençliklerinde yurt d???ndaki ?irketlerde çal??t?lar.

- Dünyay? 10 ?irket yönetecek diyordunuz. Türkiye’den böyle bir ?irket ç?kacak m??

Ç?kmaz.

- Neden ç?kmaz?

Bizde birikim yok, para yok. Onlar senelerin ?irketleri. Müthi? birikimleri var, müthi? teknolojileri, müthi? isimleri var. Bütün dünyada global te?kilatlar kurmu?lar. Bunlar? siz bir günden di?erine elde edemezsiniz. Bunlar y?llar?n getirisi. 50 sene sonra derseniz, olur. Mesela Mittal Hindistan’dan ç?kt?, dünya çelik kral? oldu.

- Bizden sanayicilerin 50 y?l sonra böyle bir ?ans? olabilir mi?

Yani uzun seneler sonra.

- Bunun için de çok çal??mak gerekiyor de?il mi?

Yaln?z çal??mak de?il, çok ?eyi bir arada yapmak laz?m. Bu bir orkestra gibidir. Tek çatlak ses ç?kmamas? laz?md?r. Teknoloji bunun en büyük aya??d?r. Teknolojiniz yoksa, bir ?eyi var edemiyorsan?z ve rakiplerinizden daha ileri de?ilseniz, mümkün de?il. Amerikalar?n bir laf? vard?r, “Ya herkesin yapt???n? onlardan daha iyi yapacaks?n, ya hiç kimsenin yapmad??? bir i?i yapacaks?n” diye. Bunun ba?ka bir seçene?i yok.

?THALAT DAHA PAHALI, ?HRACAT DAHA UCUZ

Dolar olarak 2010’u 100 kabul eden birim fiyatlar?na göre, ithalat? daha pahal?, ihracat? daha ucuz yap?yoruz. Biti?ikte de yer alan TÜ?K’e ait rakamlardan izlenebilece?i gibi, ihracat ve ithalatta birim ba??na dü?en fiyatlar?n y?ll?k ortalamas? böyle bir sonuç veriyor. Zaman dilimi olarak ister 5 y?l, ister 10, 20 ya da 30 y?l al?ns?n de?i?miyor.

Veriler 1982’den bu yana var. Ayl?k verilerin y?ll?k ortalamas?na göre 1982’de ihracat?m?z?n birim ba??na fiyat? 79.7 dolard?. Dolar?n artmas?n?n etkisiyle Ekim 2001’de en dü?ük birim ba??na fiyata 58.6 dolarla inildi. Sonraki y?llarda TL’nin de?erlenmesine paralel ihraç birim fiyat? Temmuz 2008’de 128.1 dolarla en yükse?e ç?kt?. 2012’de 108.4 de?erini ald?ktan sonra 2017’nin 11 ay?nda 93.2’ye geriledi. ?hraç etti?imiz ürünlerin fiyat? son 5 y?lda 15.5 dolar ya da yüzde 14 geriledi.

Son 30 y?lda veya 1987 y?l?na göre ihraç fiyatlar? yüzde 23.7 artt?.

Ancak ithalat fiyatlar? daha h?zl? art?yor. 1987’de 56.3 dolar olan bir birim ithalat 2017’de 87.8 dolara ç?kt?. Art??? 31.5 dolar ya da yüzde 55.9 oran?nda. Zaman içinde ithal etti?imizin ya kalitesi yükseldi veya fiyat?. ?hraç etti?imiz ürünlerin de kalitesi veya fiyat? buna yeti?emedi.

Birim fiyatlar? aras?nda yapt???m?z kar??la?t?rma 1987 y?l?nda ihracat?n, ithal fiyatlar?n yüzde 33.7 üzerinde oldu?unu gösterirken, 2017’de fazlal?k yüzde 6.1 düzeyine indi.

Bu da zaman içinde Türkiye’nin katma de?erli ürün üretiminde yol alamad???n?, küresel rekabette ilerleyemedi?ini, ihracat art???n? miktar baz?nda daha fazla mal satarak sa?lad???n?, ithalatta ise bunun tersinin meydana geldi?ini gösteriyor.

Bir de devalüasyonlar?n ihracata pek yaramad???n?, kar?? taraf?n fazla kâr ediyorsunuz diye fiyat? k?rd???n? ve bunun sonucunda ihracat birim fiyat?n?n geriledi?ini belirtelim.